Zo evalueer je thuiswerkplekken: enquête, RI&E en opvolging
Giel van der Linden
7 minuten lezen
Deel
In het kort
Een enquête laat zien hoe medewerkers hun thuiswerkplek ervaren; herhaal hem zodat je verbetering kunt volgen.
Een vragenlijst alleen is geen RI&E: de risico’s van thuiswerken horen in de RI&E en het plan van aanpak.
Controleer zonder de privacy te schenden: werk met een vragenlijst of zelfcheck en kom alleen met instemming bij iemand thuis.
Vertaal de uitkomst naar maatregelen: voorlichting, betere middelen of een aangepast thuiswerkbeleid.
Thuiswerkplekken evalueren doe je in drie stappen: je vraagt medewerkers hoe hun werkplek thuis is ingericht en hoe ze die ervaren, je legt de risico’s van thuiswerken vast in de RI&E en het plan van aanpak, en je vertaalt de uitkomst naar maatregelen. Een enquête alleen is dus niet genoeg, en een RI&E zonder input van medewerkers mist wat er thuis echt gebeurt. In dit artikel lees je welke vragen je stelt, hoe dat zich verhoudt tot de RI&E en wat je daarna met de antwoorden doet.
Waarom thuiswerkplekken evalueren?
Omdat je als werkgever anders niet weet of de thuiswerkplek voldoet. Je zorgplicht bij thuiswerken houdt niet op bij de voordeur van het kantoor, maar je ziet de werkplek thuis niet. Een medewerker die aan de keukentafel werkt met een laptop zonder verhoger, merkt dat pas na maanden in zijn nek of schouders. Dan ben je te laat.
Een evaluatie geeft je drie dingen: zicht op hoe medewerkers thuis werken, onderbouwing voor de RI&E en een basis om middelen, voorlichting of beleid gericht aan te passen. Herhaal je de evaluatie, dan zie je ook of je maatregelen iets opleveren.
Welke vragen stel je medewerkers?
Stel vragen over zeven onderwerpen: de plek in huis, de inrichting, verbeterpunten, productiviteit, sociaal contact, het oordeel over het thuiswerkbeleid en de voorlichting die de medewerker heeft gekregen. Gebruik zoveel mogelijk meerkeuzevragen, zodat je antwoorden tussen afdelingen en tussen metingen kunt vergelijken. Laat ruimte voor één open vraag per onderwerp.
Waar een werkplekevaluatie naar kijkt: schermhoogte en -afstand, stoel, bureauhoogte en houding.
Vraaggebied
Voorbeeldvraag
Wat je ermee doet
Plek in huis
Werk je in een aparte ruimte, in de woonkamer of aan de keukentafel?
Laat zien of er ruimte is voor een vaste werkplek.
Inrichting
Kun je je stoel, bureau en scherm op je eigen lichaamsmaten instellen?
Wijst ontbrekende of ongeschikte middelen aan.
Verbeterpunten
Wat zou je thuiswerkplek het meest verbeteren?
Geeft prioriteit aan de vraag van de medewerker zelf.
Productiviteit
Op welke momenten werk je thuis het meest geconcentreerd?
Helpt bij afspraken over thuis- en kantoordagen.
Sociaal contact
Hoe ervaar je het contact met collega’s als je thuiswerkt?
Signaleert isolement, een risico dat ook in de RI&E hoort.
Thuiswerkbeleid
Hoe beoordeel je de afspraken over thuiswerken in je organisatie?
Laat zien of beleid bekend en uitvoerbaar is.
Voorlichting
Heb je uitleg gekregen over het instellen van je werkplek?
Bepaalt of je voorlichting moet herhalen of verbeteren.
Houd de vragenlijst kort genoeg om in tien minuten in te vullen, en zeg vooraf wat je met de antwoorden doet. Medewerkers vullen eerlijker in als ze weten dat de uitkomst tot iets leidt en niet tot een beoordeling van henzelf.
Hoe verhoudt de enquête zich tot de RI&E?
De enquête is input voor de RI&E, geen vervanging ervan. Volgens het Arboportaal van de overheid over de RI&E moet elk bedrijf met minimaal één medewerker een RI&E hebben, waarin de werkgever alle arbeidsrisico’s in kaart brengt en een plan van aanpak maakt om ze te beheersen. Werken je medewerkers deels thuis, dan horen de risico’s van thuiswerken daar dus bij.
Een ja/nee-vragenlijst laat zien wat medewerkers ervaren, maar weegt geen risico’s en legt geen maatregelen vast. Dat doet de RI&E wel. Zo loop je de stappen door:
Inventariseer de risico’s. Gebruik de uitkomst van de enquête en betrek medewerkers erbij.
Evalueer en prioriteer. Rangschik risico’s naar ernst en hoe vaak ze voorkomen.
Maak een plan van aanpak. Leg per risico de maatregel, de verantwoordelijke en de termijn vast.
Laat de RI&E toetsen. In de meeste gevallen door een gecertificeerde arbodienst of arbokerndeskundige. Kleine bedrijven die een erkend branche-instrument gebruiken, zijn soms vrijgesteld; het schema van het Steunpunt RI&E over toetsen laat zien wanneer.
Bespreek de uitkomst. Met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging.
Voer de maatregelen uit. Betrek de preventiemedewerker actief.
Houd de RI&E actueel. Pas hem aan bij veranderingen in werk, beleid of nieuwe inzichten.
Mag je als werkgever de thuiswerkplek controleren?
Je mag nagaan of de thuiswerkplek in orde is, maar je komt niet zomaar bij iemand thuis. De woning is privé. Werk daarom met middelen die de medewerker zelf in handen houdt: een vragenlijst, een zelfcheck aan de hand van een checklist, of een gesprek. Een huisbezoek of foto’s van de werkplek vraag je alleen met een duidelijk doel en met instemming van de medewerker.
Leg vooraf vast welke gegevens je verzamelt, waarvoor, wie ze ziet en hoe lang je ze bewaart. Bespreek die afspraken met de ondernemingsraad. Wil je weten wat in jouw situatie juridisch wel en niet mag, vraag dat dan na bij je arbodienst of een arbeidsrechtjurist.
Wat doe je met de uitkomst?
Koppel elke uitkomst aan een maatregel. Een evaluatie die in een la verdwijnt, levert medewerkers alleen het gevoel op dat er niets met hun antwoorden gebeurt. Meestal vallen de maatregelen in drie groepen.
Evalueer in elk geval bij de invoering van thuiswerken of een nieuw thuiswerkbeleid, na een grote wijziging in werk of beleid, en daarna op een vast moment. Koppel dat vaste moment aan de cyclus waarin je de RI&E en het plan van aanpak bijwerkt, dan versterken de twee elkaar. Gebruik steeds dezelfde kernvragen, anders kun je de metingen niet vergelijken.
Thuiswerkplekken evalueren zonder losse lijstjes
Een evaluatie wordt een stuk eenvoudiger als je al weet wat elke medewerker thuis heeft staan. Dan hoef je niet te vragen of iemand een instelbare stoel heeft, maar alleen hoe hij die ervaart. Voor organisaties die dat niet per medewerker in losse lijstjes willen bijhouden, kan het proces centraal worden ingericht. Second Office registreert per medewerker welke producten zijn geleverd en maakt dat zichtbaar in de thuiswerkplek rapportage. Werk je in een rol rond arbo en preventie, kijk dan ook op thuiswerkplekken voor arbo en preventie.
Veelgestelde vragen
Is een RI&E voor thuiswerken verplicht?
Elk bedrijf met minimaal één medewerker moet een RI&E hebben waarin de werkgever alle arbeidsrisico in kaart brengt. Werken medewerkers deels thuis, dan hoort thuiswerken ook in die RI&E en in het plan van aanpak.
Wat is een werkplekevaluatie?
Een werkplekevaluatie brengt in kaart hoe een werkplek is ingericht en hoe de medewerker die ervaart. Bij thuiswerken gaat het meestal om een vragenlijst of zelfcheck over de plek in huis, stoel, bureau, scherm, licht en de voorlichting die de medewerker heeft gekregen.
Is een enquête genoeg als RI&E?
Nee. Een enquête laat zien wat medewerkers ervaren, maar beoordeelt niet hoe groot een risico is en legt geen maatregelen vast. Gebruik de uitkomst als input voor de RI&E en het plan van aanpak.
Wie toetst de RI&E?
In de meeste gevallen laat je de RI&E en het plan van aanpak toetsen door een gecertificeerde arbodienst of arbokerndeskundige. Kleine bedrijven die een erkend branche-instrument gebruiken, zijn daarvan soms vrijgesteld. Bespreek de uitkomst daarna met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging.
In dit artikel
Voor werkgevers
Grip op jouw thuiswerkplekken
Wij ontzorgen van aanvraag tot levering, beheer en herinzet. Eén partner, één factuur.